FREE ESSAY ON TEACHING AND MIGRATION IN BELGIUM

TEACHING AND MIGRATION IN BELGIUM

Migrantenbeleid
Overzicht van het migrantenbeleid
Het migrantenbeleid in Europa valt uiteen in twee delen: het migratiebeheersingsbeleid en
het integratiebeleid of minderhedenbeleid, een term die in de Angelsaksische landen wordt
gebruikt.
Het migratiebeheersingsbeleid betreft nieuwkomers die geen verblijfsvergunning hebben. Er
zijn vier mogelijke scenario's. Een eerste scenario is het huwelijk van een niet-EU-lid
met een EU-lid. Zo komt het bijvoorbeeld in Limburg vaak voor dat Turkse migranten die in
Belgie zijn opgegroeid trouwen met mensen uit Turkije. Een ander scenario is het
asielbeleid waarbij de nieuwkomers asiel aanvragen in Belgie. Vervolgens is er het
binnenkomen van nieuw-komers via een arbeidsvergunning. Zo'n arbeidsvergunning wordt in
eerste instantie altijd voorlopig afgeleverd: meestal geldt ze een jaar en kan ze daarna
verlengd worden. In principe wordt er na drie jaar een definitieve arbeidsvergunning
gegeven. Dit gebeurt echter vaak alleen maar wanneer het beroepen betreft waarvoor men
niemand vindt in Belgie en bij hooggekwalificeerden zoals Japanners en Scandinaviers. Ten
slotte kan men ook nog binnenkomen als illegaal die al dan niet eerst in een asiel heeft
gezeten.
Het integratie- of minderhedenbeleid houdt rekening met de Belgische staatsstructuur. Op
verschillende niveaus wordt een bepaald beleid gevoerd. Zo zijn de bevoegdheden van het
federaal niveau de nationaliteit, de godsdienst en de ordehandhaving: het al dan niet
toekennen van stemrecht, het toestaan van erediensten in een bepaalde godsdienst, de
toegang tot het openbaar ambt... De gemeenschappen staan dan weer in voor onderwijs en
vorming, cultuur, welzijn, taal- en jeugdbeleid. In de regel zijn aan deze bevoegdheden
telkens een minister of een kabinet verbonden. Dan is er het niveau van de gewesten: het
Vlaams, Brussels en Waals gewest. Deze zorgen voor de tewerkstelling (prive en openbaar
ambt), de huisvesting en de gezondheid. Ten slotte komt men bij het provinciaal en het
gemeentelijk niveau die respectievelijk voor provinciale en lokale integratiecentra
verantwoordelijk zijn.
Zowel het migratiebeheersingsbeleid als het integratiebeleid hebben raakpunten met het
onderwijs. Wat betreft het migratiebeheersingsbeleid is er in de eerste plaats de
thematiek van de inburgeringscontacten: Nederlands leren en programma's van
maatschappelijke organisatie. Ten tweede is er het onthaalbeleid in het onderwijs naar
kinderen toe. Het betreft hier voornamelijk neveninstromers oftewel kinderen die in
Belgie toekomen vanaf tien jaar. Ten slotte is er naar volwassenen toe de basiseducatie.
Raakpunten met het integratiebeleid zijn het geven van beroepsopleidingen zoals de VDAB
en tevens het krijgen van les in de eigen godsdienst mits er voldoende vraag naar is bij
de ouders. Hoeveel 'voldoende' juist betekent is echter nog steeds een discussiepunt. 
Overzicht van het onderwijsbeleid in de Vlaamse gemeenschap
Het OVB (onderwijsvoorrangsbeleid) omvat vijf componenten. Ten eerste is er NT2
(Nederland als tweede taal). De KUL heeft hiervoor een unit gekregen. Het betreft hier
kinderen die voor ze naar school gingen geen AN hebben gehoord en meestal zijn opgegroeid
met hun eigen taal vermengd met wat Frans of Nederlands. Er heersen soms de misverstanden
dat zulke kinderen dom zijn en een taalachterstand hebben. Ze hebben weliswaar een
taalachterstand wat betreft het Nederlands, maar zeker niet wat betreft hun eigen taal.
Ten tweede is er het werken met leerlingencoefficienten. Dit gaat uit van de gedachte dat
klassen met een groot aantal anderstaligen beter iets kleiner zijn. Dit gaat men dan
berekenen; een allochtoon kind krijgt een hogere coefficient en daardoor mag de school
meer leerkrachten aannemen (wat eigenlijk niet de bedoeling is van die coefficienten).
Dit systeem bleek niet efficient genoeg om zijn doel te bereiken, wat aanleiding gaf tot
de NDV (non-discriminatieverklaring). Een derde component zijn de aanwendingsplannen die
ook onder OVB vallen. Deze moeten door de scholen opgesteld worden om aan te tonen dat ze
met bijkomende middelen beter zullen functioneren. Zorgverbreding is de vierde component:
niet alle allochtonen hebben extra begeleiding nodig, anderen hebben dan juist weer meer
begeleiding nodig. Daarom moet men de middelen zo goed mogelijk spreiden. Als vijfde en
laatste component is er het schoolopbouwwerk. Hierbij probeert men een betere
communicatie te realiseren met de ouders. Leerkrachten vinden het immers niet altijd
gemakkelijk om met psychologen en opvoeders te werken.
Bij OETC (onderwijs eigen taal en cultuur) gaat men ervan uit dat NT2 goed is, maar dat
men tegelijk ook de moedertaal ontwikkelingskansen moet geven. Zo zullen de kinderen
immers meer op hun gemak zijn en de aangeleerde technieken overdragen (Turks schrijven ~
Nederlands schrijven). In de Vlaamse gemeenschap zijn er twee modellen: het model van
buiten Brussel waarbij de moedertaal wordt gezien als een tijdelijke ondersteuning voor
het kind en het model in Brussel waarbij veel meer aandacht aan de moedertaal wordt
geschonken omdat het kennen van twee talen betere jobkansen biedt in Brussel.
De RUG heeft een unit gekregen voor ICO (intercultureel onderwijs). Dit houdt in dat in
bepaalde lessen zoals wereldorientatie en maatschappelijke orientatie de leerkrachten
zich open stellen naar hun publiek toe. Zo leren de kinderen intercultureel om te gaan
met elkaar en respect te krijgen voor de verschillende levenswijzen.
Het onthaalbeleid voor nieuwkomers richt zich op neveninstromers die anderstalig zijn
gedurende de eerste twee jaar van hun verblijf. Een eerste opvatting is het groeperen van
zulke kinderen bij een gespecialiseerde leerkracht. Een andere opvatting is het volledig
verspreiden van neveninstromers. Er zijn echter grote verschillen tussen de theorie en de
praktijk. Vele nieuwkomers komen immers terecht in wijken waar al veel
concentratiescholen zijn en die dan nog meer geconcentreerd worden.
NDV (non-discriminatieverklaring) heeft twee doelstelling. Ten eerste is er het
toegangsbeleid. Elke ouder moet zijn kind in de school kunnen inschrijven die hij
verkiest. Scholen mogen kinderen dus niet weigeren. Ten tweede beoogt NDV een meer
evenredige verspreiding van de allochtonen over de scholen. Een reden hiervoor is de
minder gunstige doorstroming van LO naar SO uit concentratiescholen dan
niet-concentratiescholen. Leerlingen uit concentratiescholen komen later ook veel meer in
het BSO terecht. Hiervoor moet men de concentratiescholen afbouwen. Dit leidde echter tot
een aantal problemen. Zo zijn er in Belgie verschillende netten: vrij katholiek net,
gemeentenet, staatsnet... Om een betere spreiding te krijgen moeten deze netten afspraken
maken. Vervolgens ging men ervan uit dat als ouders zelf een school zouden kiezen dit
automatisch tot spreiding zou leiden. Dit bleek echter niet waar te zijn. Ten slotte
wonen de meeste allochtonen in bepaalde wijken waar enkel concentratiescholen liggen.
Stel dat er toch een gewone school temidden van allemaal concentratiescholen zou liggen
dan zou die ene zo aantrekkelijk worden en uiteindelijk ook een concentratieschool
worden. Niettegenstaande heeft NDV toch een betere verspreiding opgeleverd.